Red het land, sta drugs toe

Het verbod op drugs kost miljarden: het leidt tot misdaad en is slecht voor de volksgezonhdeid. Hef het op, schrijft Bolkestein cs.

In het kader van de ‘brede her- overwegingen’ hebben ambte- lijke werkgroepen onderzocht hoe de rijksoverheid zo’n 30 mil- jard euro kan bezuinigen. Alle on- derzochte opties doen pijn. Maar er is één optie die een weldadige opluchting zou zijn: regulering van drugs. Onder regulering van drugs verstaan wij het toestaan van productie en verkoop onder voorwaarden, gericht op een zo gering en veilig mogelijk gebruik.
Regulering is echter een kolos- saal taboe, en hoewel het kabinet had verklaard dat voor de herover- wegingen geen taboes zouden gel- den, heeft de desbetreffende werk- groep ‘veiligheid’ zijn vingers er nauwelijks aan durven branden. Hij heeft alleen gekeken naar re- gulering van softdrugs. Dat zou, met allerlei slagen om de arm, wel- licht 183 miljoen euro aan uitga- ven voor politie, justitie en be- stuur besparen, en 260 miljoen eu- ro aan belasting opleveren. Over de andere drugs zwijgt men.
Al ruim veertig jaar zijn drugs verboden. Maar het gebruik is gro- ter dan ooit en niets wijst er op dat het verbod werkt. Wél staat als een paal boven water dat het verbod schade veroorzaakt. De ongehoor- de omvang daarvan dringt echter nauwelijks tot de publieke opinie door. Minstens de helft van alle criminaliteit in ons land is er di- rect of indirect het gevolg ervan.
De meest recente gegevens van Justitie melden: „Tussen de 27 en 33 procent van de detentiejaren is opgelegd wegens een opiumwet- delict.” En: „In 2006 is driekwart van de ruim 300 onderzoeken naar ernstige vormen van georganiseer- de criminaliteit gericht op de han- del in of productie van drugs.” (WODC- Nationale Drugsmonitor, Jaarbericht 2007.) Deze cijfers ge- ven alleen de directe opiumwetde- licten weer. Denk aan dealers en runners, veelplegers, cannabis- kweek in woonhuizen en loodsen, bolletjesslikkers, xtc-labs en uit- en doorvoer. Erbovenop komt in- directe criminaliteit: omkoping, bedreiging, corruptie, witwassen, aantasting van sectoren als vast- goed, afrekeningen tussen drugs- benden, gebruik van drugsgeld voor illegale wapenhandel. En dan zwijgen we nog maar over de in- ternationale gevolgen, waaronder de ontwrichting van hele landen.
Deze – ook letterlijk – onge- hoorde feiten zijn de grote afwezi- ge in het drugsdebat. En, even ver- bijsterend, in het debat over veilig- heid. Iedereen die zich zorgen maakt over veiligheid zou zich moeten afvragen of er geen alter- natief is voor het drugsverbod. Het verbazingwekkende is echter dat juist crimefighters verbeten vast- houden aan het verbod. Beseffen zij niet dat ze zich tot steunpilaren van de drugsmaffia maken?
Kan het beter? Zeker, en dat is bewezen. Het dertigjarige experi- ment met de verkoop van cannabis via coffeeshops is uniek. Regule- ring van deze drug heeft niet ge- leid tot meer gebruik, noch van cannabis noch van andere drugs. Gebruik en verslaving van soft- en harddrugs liggen in Nederland op of onder het Europese gemiddel- de. Heel wat lager dan in meer re- pressieve landen als Frankrijk, En- geland en de VS. Ook hebben de coffeeshops bereikt dat honderd- duizenden cannabisconsumenten geen strafblad hebben gekregen, geen intrekking van hun rijbewijs of erger, zoals elders.
Het verbod blijkt dus niet nódig. We kunnen deze uitzon- derlijke maatregel om burgers te- gen zichzelf te beschermen af- schaffen. Regulering wérkt.

Bij deze gigadoorbraak verbleken de problemen rond regule- ring. Zoals bij coffeeshops: over- last in grensstreken. Die is door Venlo effectief opgelost door ver- plaatsing van enkele coffeeshops naar buiten de bebouwde kom, vlakbij de grens.
Om de coffeeshops volledig uit de criminaliteit te halen moet de kweek van cannabis gereguleerd worden. Gemeenten staan ervoor in de rij. Al twee keer is een motie van die strekking in de Tweede Ka- mer aangenomen. Voor de overige drugs dienen, voorzichtig maar vastberaden, proefprojecten te worden opgestart met regulering. Het gaat hierbij met name om co- caïne, xtc, amfetamine en heroïne. Voorstellen daartoe liggen klaar.
Staan de drugsverdragen in de weg? Nee. Juridisch is goed te bear- gumenteren dat ze regulering toe- staan. Maar het eenvoudigste is, regulering net zoals bij de coffee- shops in te voeren via het opportu- niteitsprincipe: niet-vervolgen als gestelde voorwaarden in acht zijn genomen. Ons land heeft zich dit recht altijd voorbehouden.
Tegenstand vanuit het buiten- land dan? Bij beperking van de proefprojecten tot Nederlandse ingezetenen valt geen onoverko- melijke Europese weerstand te vrezen. Met bekwaam diploma- tiek handwerk kan juist interesse worden gewekt. Overal heeft men immers dezelfde problemen. Pre- sident Obama heeft verklaard dat hij het drugsbeleid zal stoelen op zakelijke, niet op ideologische ba- sis. Het internationale politieke getij oogt zeldzaam gunstig.
Zodra de binnenlandse drugs- markt is gereguleerd, is er voor drugsbendes geen droog brood meer aan te verdienen. . De samen- leving wordt substantieel veiliger. En krijgt substantiële besparingen in de schoot geworpen. Het WODC berekende de totale kosten van de criminaliteit in 2006 op 31,5 mil- jard euro. De misdaad die het drugsverbod veroorzaakt kost de samenleving minstens de helft, 15,75 miljard euro, dat wil zeggen aan elke Nederlander 924 euro per jaar. De kosten van rechtshandha- ving van het drugsverbod bedroe- gen volgens prof. Rigter (Erasmus Universiteit) over 2003 1,6 miljard euro. Daar bovenop komen dan nog de indirecte handhavingskos- ten. Bovendien wordt belasting op drugs geheven. Drugsregulering biedt dus een formidabele kans voor lastenverlichting.
Ook is de volksgezondheid er- mee gediend. Door het wegvallen van de zwarte markt is met name de jeugd veel beter beschermd. De kwaliteit van de drugs is gewaar- borgd, ze zijn voorzien van bijslui- ters, en voorlichting wordt geloof- waardig.
Drugs laten zich niet wég-ver- bieden, ze zullen er altijd zijn. Een minderheid van de gebruikers zal erdoor in de problemen raken. De gevaren van drugs zijn echter véél kleiner dan die van alcohol en ta- bak: ons land kent dertien keer meer alcoholisten, vijftien keer meer alcoholdoden en 333 keer meer tabaksdoden. Maar juist om- dat drugs gezondheidsrisico’s meebrengen, is regulering nood- zakelijk. De drugscriminaliteit kunnen we echter missen.
Ondertekenaars van dit stuk zijn o.a. Frits Bolkestein, oud-minis- ter van Defensie, Els Borst-Eilers, oud-minister van Volksgezond- heid, en Theo de Roos, hoogle- raar strafrecht in Tilburg.

Lees het volledige stuk en de lijst met ondertekenaars op nrc.nl/opinieblog